TEKNOLOJİ, UYKU, MELATONİN VE ÇOCUKLAR

Uyku Süresi

Çocuk ve ergenlerde uykunun önemi artık herkes tarafından biliniyor. Uykuya süresi açısından baktığımızda, okul dönemindeki çocukların (6-13 yaş), günlük 9-11 saat, ergenlerin (14-17 yaş) ise 8-10 saat uyumaları sağlık açısından önemli ve gerekli.

Yapılan araştırmalar sadece uyku saatlerine dikkat etmenin bile akademik başarıyı arttırdığını göstermektedir. Yani uyku, dikkat ve hafıza gibi temel öğrenme mekanizmaları üzerinde büyük etki gösteriyor. Bu nedenle, ülkemizde çok erken saatlerde başlayan eğitim pek sağlıklı görünmüyor aslında. Örneğin, sabah saat 7:00’de derse başlayan ilkokul öğrencileri var ve bu çocuklar büyük olasılıkla ilk 1-2 derse tam olarak adapte olamıyorlar.

Melatonin Hormonu

Son zamanlarda sıkça duyduğumuz melatonin isimli hormon büyüme ve beyin fonksiyonları için çok önemli. Ancak melatonin hormonunun en etkin olarak salgılandığı zamanlar uykudayken oluyor. Ancak uykuda bile olsanız uyuduğunuz ortamın aydınlık olması durumunda bu hormon yeterince salgılanmıyor.

Teknolojik Araçların Uykuya Etkisi

İnsan yeryüzünde olduğu 250-300 bin yıl içerisinde, beyni gece ve gündüz döngüsüne göre evrimleşmiştir. Elektrikle beraber yapay aydınlatmanın insan hayatına girmesi ise sadece 100 yılı bulmuştur. Sonrada hayatımıza giren cep telefonu ve bilgisayar gibi araçlar da yapay aydınlatmalar gibi beynin gece-gündüz döngüsüne olan uyumunu bozmaktadır.

Geceleri bu yapay ışık kaynaklarına maruz kaldığımızda beynimiz, hala gündüz olduğunu düşünerek melatonin salınımını engellemektedir. Bu nedenle cep telefonu, tablet ve televizyon gibi araçların yatmadan en geç 2 saat (ideali 4 saat) öncesinde kapatılması gerekiyor. Örneğin gece saat 23:00’de telefonunu kurcalayıp yatan bir çocukta, melatoninin etkin olarak salgılanması saat 03:00’ü buluyor. Güneşin doğumuna kadar olan kısa sürede ise yeterince salgılanamıyor.

Çocuğunuzun Uyku Kalitesi İçin Tavsiyeler

Ev içinde de yatmaya yakın saatlerde, çok parlak ışıklar yerine daha yumuşak bir aydınlatma ile zaman geçirmeniz uykuya hazırlığı kolaylaştıracaktır. Tek bir merkezi lamba yerine evin çeşitli yerlerine koyabileceğiniz 2-3 yumuşak ışık kaynağı veya parlaklığı ayarlamanıza imkan veren elektrik anahtarları ile bunu kontrol edebilirsiniz.

Yukarıda da yazdığım gibi uyku öncesinde, yaydıkları ışık nedeniyle ekranlardan (cep telefonu, TV vb.) uzak durun. Hatta yatmadan önce diş fırçaladığınız banyonun aydınlatmasının bile çok parlak olmamasına dikkat edin.

Mecbur kalınmadıkça uyurken gece lambası gibi aydınlatma araçları kullanmayın. Çocuğunuzun televizyon karşısında uyumasına izin vermeyin. Uyku kesinlikle karanlıkta uyunmalıdır.

Her gün (hafta sonu dahil) yaklaşık olarak aynı saatlerde yatması ve kalkmasına dikkat edin.

Yatmadan önce çay kahve gibi içecekler içirmeyin.

Yatak odasının çok sıcak olmamasına dikkat edin. Birazcık serin bir odada uyku daha konforlu olacaktır.

Fiziksel aktivite uykuya dalmayı kolaylaştırdığı için (dışarıda oyun oynaması, spor yapması vb.) rahat bir uyku için yararlı olacaktır.

Basit ritüeller vücudu uykuya hazırlamaya yardımcı olur. Süt içmek, sonrasında diş fırçalamak, yatmak üzere pijama giymek gibi rutin hazırlıklar yapmasını sağlayın.

Odada dikkat dağıtıcı elektronik aletler (cep telefonu vb.) bulundurmayın. Bu cihazlardan gelen uyarı sinyalleri (mesaj, alarm vb.) uykuyu bölmektedir. Ayrıca ergenler geceleri telefonlarını (gelen mesaj vb. şeyler için) kontrol etme eğiliminde oluyorlar. Bu da uykuyu bölerek kalitesini bozuyor.

Okuldan gelince uyumak uyku düzenini bozar. Bu yüzden uyku vaktinden önce uyumasına izin vermemeye çalışın. Ancak çocuğunuz çok yorgun ise 30 dakikayı geçmeyecek şekilde uyumasına izin verilebilir.

Sabahları çocukları uyandırmak çok zordur. Genelde, biraz daha uyusunlar diyerek son dakikaya kadar uyumalarına izin veririz. Vücut bu kadar hızlı bir uyanmaya hazır değildir. Bunun yerine çocukların kalkma saatlerinden yaklaşık 20-30 dakika önce, odalarının perdelerini açarak odaya ışık girmesini sağlayın. Hava karanlıksa yumuşak bir ışık kaynağını da açabilirsiniz. Pencereyi aralayarak temiz ve serin hava girmesi de yavaş ve sağlıklı bir uyanmaya yardımcı olacaktır.

Yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir